Praten met aligners: ga je lispelen?

Een aligner legt een dun laagje kunststof over je tanden, aan de voorkant en aan de binnenkant. Voor een s of een z zet je je tongpunt vlak achter je boventanden en blaas je een smal stroompje lucht langs je tanden. Dat laagje zit precies op de plek waar die luchtstroom langs moet. Je tong moet een nieuwe plek vinden, en zolang hij nog zoekt, klinkt je s wat slissend of minder scherp.

Ook je lippen komen net iets anders te liggen. In een onderzoek waarin gezichten vóór en na het indoen in 3D werden gemeten, verschoof de stand van de lippen met aligners tot anderhalve millimeter. In datzelfde onderzoek gaven de deelnemers aan dat hun spraak anders klonk.

In onderzoek zijn het vooral de s en de z die veranderen. Ook klanken als sj en tsj kunnen lastiger zijn. Werk je in het Engels, dan kan de th even haperen.

Niet iedereen merkt er iets van. In een ouder vragenlijstonderzoek onder mensen die al een paar maanden aligners droegen, had bijna de helft helemaal geen last van hun spraak gehad.

Hier lopen de bronnen uiteen, dus we zetten ze naast elkaar.

• Bij veel mensen is het na een paar dagen al een stuk minder.
• Align, de maker van Invisalign, schrijft dat het meestal binnen een tot twee weken verdwijnt.
• Een overzicht van zeven studies kwam op hetzelfde uit: de meeste mensen praatten na 7 tot 14 dagen weer normaal. Een kleine groep had 30 tot 60 dagen nodig.
• In één studie onder volwassenen hoorden logopedisten na twee maanden bij een deel van de mensen nog een licht verschil in de s.

In de praktijk zien we dat het bij de meeste mensen binnen een paar dagen weg is. Duurt het bij jou langer, schrik dan niet: zoals de onderzoeken laten zien, komt dat ook voor. De onderzoekers van dat overzicht noemen het bewijs bovendien zwak, omdat veel studies niet sterk waren opgezet.

Waar je bang voor bent, is dat anderen het horen. Daar zegt dat laatste onderzoek iets over. Zes logopedisten luisterden naar opnames van volwassenen die een tekst voorlazen, vlak nadat ze hun eerste aligners hadden gekregen. Ongeveer de helft van hun oordelen was 'normaal', de meeste andere 'licht veranderd'. Iedereen bleef goed verstaanbaar.

Dat was een strenge toets: getrainde oren, een opname om aandachtig naar te luisteren, en die opname gemaakt vlak na het indoen, voordat iemand had kunnen wennen. Hoe gewone luisteraars het horen, is voor zover wij konden vinden niet apart onderzocht. Dat zeggen we er eerlijk bij.

Wat wel is gevraagd: in het eerder genoemde vragenlijstonderzoek voelde 93 procent zich na een paar maanden helemaal niet geremd om te praten.

Zien doen ze het overigens meestal nauwelijks. Hoe weinig je van de hoesjes ziet, lees je op de pagina over de onzichtbare beugel.

Je tong leert dit zoals hij alles leert: door te oefenen.

• Praat veel. Hoe meer je praat, hoe sneller je mond went aan het nieuwe gevoel.
• Lees elke dag een paar minuten hardop voor. Een krant, een boek, een mail van je werk.
• Praat iets langzamer en spreek woorden bewust uit. Zo merk je beter waar je tong blijft haken.
• Oefen vooral de woorden waar je over struikelt. Lees bijvoorbeeld de agenda van je volgende overleg hardop, met alle s'en erin.
• Neem jezelf een keer op met je telefoon en luister terug. Je hoort je eigen stem anders dan anderen hem horen, en op een opname hoor je welke klanken nog niet goed gaan.
• Houd je hoesjes in. Je tong went aan het hoesje dat je draagt, niet aan het hoesje in het doosje.
• Neem water mee. Sommige mensen hebben in het begin juist meer speeksel, anderen een droge mond. Water mag met je aligners in en helpt bij dat droge gevoel.

Maak er geen gewoonte van. Volgens de gebruiksaanwijzing van Align gaan aligners er in principe alleen uit om te eten, te drinken en je tanden te poetsen. Je draagtijd van ongeveer 22 uur per dag blijft gewoon staan, dus elk kwartier dat ze voor een gesprek uit zijn, gaat af van de tijd die je hebt voor eten en poetsen. Waarom die uren zo tellen, lees je in moet je je aligners echt 22 uur per dag in?

Heb je één moment waarop het echt telt, zoals een pitch of een sollicitatie? Dan mag je ze voor dat moment uitdoen. Daar hoef je niet eerst over te overleggen: we vertrouwen erop dat je ze daarna meteen weer indoet. Nog slimmer is het om je start niet vlak voor zo'n dag te plannen. Kun je kiezen, begin dan liever aan het eind van de week. Dan heb je een paar rustige dagen om te oefenen voordat het werk weer begint.

Merk je na een paar weken nog weinig verbetering, of zit het je op je werk echt dwars? Zeg het dan bij je controle, of neem eerder contact op met de praktijk. Je hoeft daar niet mee rond te lopen. Meer vragen over het dagelijks leven met aligners staan bij de veelgestelde vragen.

Kom vrijblijvend kennismaken. We kijken naar je gebit en denken met je mee over een goed moment om te beginnen, ook als je agenda vol gesprekken staat. Neem contact op en we plannen een afspraak in.